برگخوار چغندرقند یا کارادرینا و روش های مبارزه با آن
مقدمه
چغندرقند یکی از محصولات کشاورزی بسیار مهم در ایران و دنیا محسوب می شود و یکی از محصولات کشاورزی صنعتی می باشد. این محصول در بسیاری از استان های کشور به عنوان محصول کلیدی و اقتصادی بوده و کشت آن منبع درآمدی برای کشت و صنعت ها و کشاورزان محسوب می شود. هرساله کشت چغندرقند توسط آفات و بیماری های مختلف خسارت دیده و بخشی از آن از دسترس و بهره برداری اقتصادی خارج می گردد. یکی از مهمترین آفاتی که از چغندرقند تغذیه و خسارت قابل توجهی به آن وارد می کند، برگخوار چغندرقند یا کارادرینا می باشد. در این مطلب به معرفی این آفت و راه های مبارزه با آن می پردازیم.
معرفی برگخوار چغندرقند
برگخوار چغندرقند با نام علمی Caraderina atriluna شناخته می شود و به لحاظ رده بندی حشره شناسی به خانواده شب پره های Noctuidae تعلق دارد. این حشره یکی از آفات کلیدی چغندرقند بوده و در صورت ورود به مزرعه و عدم مهار آن خسارت بسیاری وارد می آورد.
شناسایی شب پره کارادرینا در مزرعه
به منظور مبارزه با این آفت در مزرعه باید در صورت مواجه با موارد مشکوک بتوان آن را به خوبی شناسایی نمود. بدین منظور در این بخش چرخه زندگی و شکل و ویژگی های هر بخش را بررسی می کنیم:
- حشره بالغ:
حشره کامل برگخوار چغندرقند، شب پره ای کوچک با بال های رویی به رنگ قهوه ای تا گاهی خاکستری می باشد و روی بال های این حشره می توان دو لکه لوبیایی شکل و گرد روی هر دو بال مشاهده نمود. لکه های لوبیایی شکل به رنگ قهوه ای و لکه های گرد به رنگ نارنجی دیده می شوند. بال های زیرین در این حشره سفید رنگ می باشند.
- تخم ها:
تخم های این حشره که اولین مرحله زیستی آن محسوب می شود به رنگ زرد مایل به سبز است که به صورت دسته ای در گروه های 40 تا 50 عددی در پشت برگ های چغندرقند قرار می گیرد. پس از تخم گذاری، این دسته ها با تار های مویی شکل سفید رنگی پوشیده می شوند.
- لاروها:
مرحله لاروی یا همان کرم ها از اصلی ترین مرحله زیستی این آفت در ایجاد خسارت می باشد و این لارو ها هستند که با تغذیه از بافت برگ ها سبب بروز آسیب و کاهش راندمان تولید می شوند. لارو ها در این حشره به رنگ سبز روشن و گاهی سبز تیره، قهوه ای و حتی سیاه ممکن است دیده شوند و اندازه ای معادل 25 تا 35 میلی متر دارند. در دو طرف بدن این لارو ها سه نوار تیره، نارنجی و سفید دیده می شود.
سیکل زندگی برگخوار کارادرینا
برگخوار چغندرقند در فصل زمستان، در مناطق سردسیر به صورت شفیره در خاک می ماند و در مناطق گرمسیر در تمامی مرحله های زیستی خود، حتی حشره بالغ قابلیت زمستان گذرانی دارد. در فصل بهار، با خروج حشرات بالغ از شفیره ها جفت یابی و جفت گیری انجام می شود و تخم گذاری در دسته های چندتایی پشت برگ گیاه میزبان قرار داده می شود. در صورت نبود میزبان اصلی، علف های هرز نیز برای تخمگذاری انتخاب می شوند.
لارو های سن اول پس گذشت سه تا پنج روز از تخم ها خارج شده و پس از گذشت دو هفته دوره لاروی خود را به پایان می رسانند و وارد مرحله شفیرگی می شوند. مرحله شفیره در حدود یک هفته به طول انجامیده و پس از آن حشره های بالغ ظاهر شده و نسل جدیدی را ایجاد می کنند. کاردرینا در شرایط آب و هوایی مساعد قادر است تا 6 نسل در سال داشته باشد و به لحاظ شدت و میزان خسارت نسل های دوم و سوم این آفت از اهمیت بیشتری برخوردار هستند.
نحوه خسارت برگخوار چغندرقند
پس از تخمگذاری و گذشت سه تا پنج روز از آن، اولین لارو ها ظاهر شده و به محض خروج شروع به تغذیه از بافت برگ اطراف محل تخمگذاری می کنند. این لارو ها در سنین اولیه خود ابتدا پارانشیم زیرین برگ را تغذیه و آن را تبدیل به بافت توری کرده و با بیشتر شدن سن لاروی تمامی قسمت های برگ را مورد تغذیه قرار می دهند و سبب از دست رفتن کامل سطح برگ خواهند شد به نوعی که تنها رگ برگ های برگ ها باقی می ماند و تا حدودی شبیه به علائم خسارت ناشی از تگرگ در می آید.
خسارت برگخوار کارادرینا محدود به برگ و بافت بین رگ برگ ها نخواهد بود و در صورت بالا بودن شدت خسارت و حمله، بافت رگ برگ ها و بخش هایی از طوقه نیز مورد تغذیه قرار می گیرد که در نتیجه آن نابودی کامل بوته رخ می دهد. در گیاه چغندرقند، در مرحله دو برگی وجود یک لارو و در مرحله 4 برگی وجود 2 لارو در هر بوته برای نابودی کامل آن کافی است.
روش های مبارزه و کنترل برگخوار کارادرینا
به منظور مهار و کاهش خسارت ناشی از برگخوار چغندرقند راهکارهایی توسعه یافته اند که در صورت استفاده تلفیقی از آن ها می توان به بهترین نتیجه دست پیدا نمود. در این بخش به بررسی این موارد و توضیح هر یک می پردازیم:
- روش ضدعفونی بذر
به منظور کاهش خسارت این آفت خصوصا در مرحله حساس گیاهچه استفاده از سموم سیستمیک ضدعفونی کننده مانند کنفیدور پودری یا تیامتوکسام با فرمولاسیون مخصوص ضدعفونی می تواند مانع از ایجاد خسارت شود. بهتر است فاصله بین انجام ضدعفونی و کاشت بذر ها حداقلی باشد تا کارایی سموم بیشتر حفظ شود.
- روش های زراعی
روش های زراعی می توانند به عنوان یک راه کار تلفیقی خسارت آفت را کاهش دهند. این روش ها شامل:
- کاشت به موقع
به منظور فرار از مراحل حساس زیستی گیاه چغندرقند باید در صورت مساعد بودن شرایط اقدام به کاشت گیاه نمود.
- آبیاری صحیح
آبیاری صحیح و جلوگیری از هدر رفت آن سبب بهبود مقاومت بوته در برابر عوامل خسارت زای متعدد من جمله کارادرینا می شود.
- مبارزه با علف های هرز
علف های هرز در هر مزرعه ای می تواند منبعی برای ورود آفات و بیماری ها به مزرعه باشد و پناهگاهی مناسب برای تکمیل چرخه زندگی آنها. از این رو در فصل بهار و زمانی که هنوز بوته های چغندرقند سبز نشده اند علف های هرز می توانند محل مناسبی برای تخمگذاری این آفت باشند. از مهمترین علف های هرزی که می توانند میزبان تخم گذاری این آفت باشند شامل سلمه تره، سوروف، تاج خروس وحشی، گاوپنبه، هفت بند و پیچک اشاره کرد. مبارزه با این علف های هرز در حاشیه و زمین اصلی در کاهش خسارت این آفت نقش موثری دارد.
- ردیابی آفت و پیش آگاهی
در صورتی که در مزارع مجاور محصولاتی از قبیل پنبه، لوبیا، سیب زمینی و گوجه فرنگی کشت می شود احتمال ورود این آفت از این مزارع به مزرعه چغندرقند وجود خواهد داشت. همچنین در هر منطقه زمان فعالیت آفات شاخص تا حدود زیادی مشخص بوده و می توان با بازدید میدانی و بررسی سریع پی به فعالیت یا عدم فعالیت این آفت در مزرعه برد.
- روش های شیمیایی
در صورتی که روش های غیر شیمیایی و زراعی در مبارزه با این آفت موثر واقع نشدند باید از سموم کشاورزی شیمیایی و یا ارگانیک استفاده کرد. سموم حشره کش متعددی برای مبارزه با این آفت وجود دارد. از سموم ارگانیک شامل ماترین (روی اگرو) که دوره کارنس یک روزه داشته و سمومی مانند آوانت اکسترا، تبوفنوزاید و یا دنیم فیت نیز قابل استفاده براساس توصیه گیاهپزشک می باشد.
جمع بندی
کرم برگخوار کارادرینا یکی از آفات کلیدی و مهم در کشت چغندرقند بوده و عدم مهار آن می تواند به خسارات شدیدی منجر شود که این خسارت می تواند در مراحل رشدی مختلف گیاه آشکار شود. برای مبارزه با این آفت راهکارهای متعددی وجود دارد و مبارزه شیمیایی تنها یکی از این راهکار ها می باشد. بهترین روش مبارزه با این آفت، بهره گیری از تلفیقی از روش ها می باشد تا با کارایی بیشتری کنترل آفت صورت گیرد.
